Nie jestem ani pedagogiem, ani psychologiem i jeżeli podejmuję się analizy procesu wychowawczego, to tylko dlatego, aby - jako socjolog - wskazać te czynniki szerszego środowiska społecznego, które ingerują w proces wychowania i modyfikują jego przebieg oraz wyniki. Natomiast analizę samego procesu i analizę skutecznych metod wychowywania powinni dać nam specjalizujący się w tej problematyce pedagogowie. Zacznijmy od wstępnego określenia, co rozumiemy przez wychowanie. Będziemy więc wychowaniem nazywali intencjonalny proces kształtowania osobowości wychowanka według określonego ideału wychowawczego w ramach stosunku wychowawczego. Wychowanie nie jest więc jedynym procesem kształtującym tę. osobowość. Jest ona także wystawiana na oddziaływanie środowiska, w którym żyje, z jego wszystkimi procesami i zjawiskami. Równocześnie z wychowaniem zachodzi także proces przystosowania się do tego środowiska, do grup społecznych, w których wychowanek wzrasta, to znaczy do rodziny, grup koleżeńskich, do społeczności miejskiej czy wiejskiej, do zespołów pracy itp.